Λατινικά και τέλος

Σκέψεις γύρω από τη διόρθωση τη Εκθέσεως

Έχοντας ολοκληρώσει τη διόρθωση 100 γραπτών τα συμπεράσματα και τα προβλήματα που βγάζω από τη διόρθωση μέχρι στιγμής μπορούν να επαυξηθούν και με τα ακόλουθα:
α) Στην ερώτηση Β1 υπάρχει βαθιά αδυναμία κατανόησης της φράσης. Η αδυναμία οφείλεται κυρίως στον αποσπασματικό χαρακτήρα της φράσης, στην έλλειψη σχέσης με το υπόλοιπο κείμενο και επομένως συνιστά λάθος της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι όλα τα γραπτά στη Β1 κινούνται στο 4-5/10. Δύο ή τρία γραπτά από τα εκατό βαθμολογήθηκαν με 9 ή 10. Υπάρχουν και πολλά που είναι στο 00.
β) Στο α΄ερώτημα της παραγωγής λόγου υπάρχει το πρόβλημα της σύγχυσης μεταξύ της προσφοράς του διαδικτύου στη γνώση και της προσφοράς του στην πληροφόρηση, στην ενημέρωση. Εδώ θα γεννηθούν αρκετές αναβαθμολογήσεις από διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης.
γ) Πολλοί μαθητές δεν λαμβάνουν υπόψη τους ούτε ανταποκρίνονται στο επικοινωνιακό πλαίσιο της ομιλίας.
Θα δείξω τις επόμενες μέρες πώς αναλύουμε το Β1 ειδικά το φετινό αλλά και γενικότερα.

Απαιτητικό το άγνωστο για τους μαθητές της Γ ΄ Λυκείου

Στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών θεωρητικής κατεύθυνσης Ημερησίου
Γενικού Λυκείου η επιλογή του διδαγμένου κειμένου από την «Πολιτεία» του
Πλάτωνα αναφέρεται στο θέμα της παιδείας των φιλοσόφων στην ιδανική πολιτεία.
Οι ερωτήσεις είναι διατυπωμένες με σαφήνεια, απαιτούν γνώση των σχολίων του
σχολικού βιβλίου, αλλά και βαθύτερη γνώση του πλατωνικού κειμένου. Η
μετάφραση είναι διδαγμένη και ως τούτου δεν παρουσιάζει καμία δυσκολία για
τους υποψηφίους.
Στη Β1 ερώτηση, η φράση «ἐν παιδείᾳ» σχολιάζεται στο σχολικό βιβλίο, σελ. 119.
Για τη φράση «ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν» πρέπει να γίνει αναφορά στην
ανάβαση του φιλοσόφου προς τη θέαση του Αγαθού (Ιδέα του αγαθού).
Β2: Οι φράσεις του κειμένου με τις οποίες ο Πλάτων προσδιορίζει αυτούς που είναι
ακατάλληλοι να αναλάβουν πολιτικές εξουσίες είναι:
«μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους», «μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους
διατρίβειν διὰ τέλους».


Στη συνέχεια στο κείμενο δίνεται η αιτιολόγηση: «τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ
οὐκ ἔχουσιν ἕνα», «τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν».
Β3: Η απάντηση υπάρχει στο σχολικό βιβλίο, σελ. 102 (οι δύο τελευταίες
παράγραφοι).
Β4:απόρρητος : προειρημένων
ντροπαλός : ἐπιτροπεῦσαι -ἐπιτρέπειν
αντιβιοτικό: τῷ βίῳ
αποχή: ἔχουσιν
δυσπραγία: πράττειν
μονοκατοικία:ἀπῳκίσθαι, τῶν οἰκιστῶν
προφήτης: ἔφη
είδωλο: ἴδωσι
βάθρο: ἀναβῆναι, ἀνάβασιν
ανυπόμονος: καταμένειν
Το αδίδακτο κείμενο, από το «Συμπόσιον» του Ξενοφώντα, είναι ιδιαίτερα
απαιτητικό και παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες, τόσο στη μετάφραση όσο και στην
κατανόηση.
Οι γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, στερεότυπα διατυπωμένες, δεν
παρουσιάζουν δυσκολία εκτός από την παρατήρηση Γ3β, στην οποία η διευκρίνιση
για την εξάρτηση του πλαγίου λόγου πιθανόν να δυσκόλεψε τους υποψηφίους.
Μετάφραση
Εκείνοι λοιπόν, δειπνούσαν σιωπηλά, σαν να τους είχε αυτό επιβληθεί από κάποιον
ανώτερο. Και ο Φίλιππος ο γελωτοποιός, αφού κτύπησε την πόρτα, είπε σε αυτόν
που προσέτρεξε να ανακοινώσει και ποιος ήταν και για ποιο λόγο επιθυμούσε να
τον οδηγήσουν μέσα· και είπε ότι έρχεται, αφού ετοίμασε όλα τα απαραίτητα, ώστε
να δειπνήσουν με ξένες προμήθειες. Και ο υπηρέτης είπε ότι ήταν πολύ
στενοχωρημένος γιατί δεν έφερε τίποτε και επειδή ήταν νηστικός. Ο Καλλίας
λοιπόν, αφού άκουσε αυτά είπε· αλλά όμως, φίλοι, είναι ντροπή να (του)
αρνηθούμε την είσοδο· ας εισέλθει λοιπόν. Και συγχρόνως έστρεψε το βλέμμα του
στον Αυτόλυκο, ολοφάνερα εξετάζοντας πώς φάνηκε σε εκείνον το αστείο.
Γ2: κρείττονος: κρείττονας –κρείττους
ὅ,τι : οὗτινος - ὅτου
ἔφη: φαίη
πάντα: πᾶσι
φέρειν: ἐνεγκεῖν
ταῦτα: αὗται
ἄνδρες: ἄνερ
αἰσχρόν: αἰσχίονι
εἰσίτω: εἴσιθι
δόξειε: ἔδοξε
Γ3α: αὐτοῖς: αντικείμενο στο ἐπιτεταγμένον
τῷ ὑπακούσαντι: επιθετική μετοχή-αντικείμενο στο εἶπε
διὰ τὸ φέρειν: εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας
ἀνάριστον: κατηγορούμενο στο παῖδα από το εἶναι
φθονῆσαι: υποκείμενο στο αἰσχρόν ἐστι
ἐκείνῳ: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου από το δόξειε
Γ3β: εἶπε τῷ ὑπακούσαντι: εἰσάγγειλον ὅστις εἰμί
Οι ίδιες επισημάνσεις ισχύουν και για τα θέματα των Εσπερινών Λυκείων, τα οποία
είναι παρόμοια, με ελάχιστες διαφοροποιήσεις στις παρατηρήσεις (γραμματικές και
συντακτικές) του αδίδακτου κειμένου.
Από την Π.Ε.Φ.

Λύσεις Αρχαίων 2011

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 2011

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Α1) Τι λοιπόν (πιστεύεις); Αυτό εδώ δεν είναι λογικό, είπα εγώ, και αναγκαίο με βάση τα προηγούμενα (τα προλεχθέντα, όσα έχουν ειπωθεί προηγουμένως), ότι δηλαδή ούτε οι απαίδευτοι κι όσοι δεν έχουν γνωρίσει την αλήθεια θα μπορούσαν ποτέ να κυβερνήσουν με ικανοποιητικό τρόπο μια πόλη, ούτε εκείνοι που αφήνονται ελεύθεροι να απασχολούνται έως το τέλος της ζωής τους με την παιδεία, οι πρώτοι γιατί δεν έχουν στη ζωή τους ένα συγκεκριμένο σκοπό στον οποίο στοχεύοντας πρέπει να κάνουν (ανεξαιρέτως) όλα όσα τυχόν κάνουν και ιδιωτικά και δημόσια, και οι δεύτεροι, επειδή δε θα αναμιχθούν στην πρακτική ζωή με τη θέλησή τους, γιατί νομίζουν πως είναι εγκατεστημένοι στα νησιά των μακαρίων, ενώ ακόμη είναι ζωντανοί;

Σωστά λες, είπε.

Λοιπόν, είπα εγώ, είναι έργο μας εμείς οι ιδρυτές της πόλης να εξαναγκάζουμε τα πιο ξεχωριστά πνεύματα να επιδοθούν στο μάθημα που προηγουμένως παραδεχθήκαμε πως είναι το ανώτερο, να δουν δηλαδή το αγαθό και να ανέβουν εκείνη την ανηφορική οδό, και, αφού ανέβουν και χαρούν αρκετά το θέαμα, να μην τους επιτρέψουμε (να κάνουν) αυτό που τώρα τους επιτρέπεται.

Β1)

Ø ἐν παιδείᾳ : αρχικά η λέξη σημαίνει αυτό που πρέπει να μάθει το παιδί. Ήδη όμως από τον 5^ο αι. ως όρος της παιδαγωγικής δηλώνει τη γενική καλλιέργεια, που είναι προνόμιο μόνο του ανθρώπου – γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε αποδίδεται στα λατινικά ως humanitas. Βάση της παιδείας είναι για τον Πλάτωνα η μουσική (λογοτεχνία, τραγούδι, καλλιέργεια της καλλιτεχνικής ευαισθησίας) και η γυμναστική. Παίδευση είναι η πορεία προς την παιδεία.

Øἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν : πολύ συχνά στον Πλάτωνα λέξεις που σημαίνουν το ἄνω και την ανάβαση χρησιμοποιούνται μεταφορικά για την παιδεία και τα αγαθά που προσφέρει.

Συμπληρωματικά μπορούμε να αναφέρουμε και το απόσπασμα από την εισαγωγή στην ενότητα 12, σελ 118 «Η ανάβαση από το ημίφως του σπηλαίου (κόσμος των αισθήσεων και της απαιδευσίας) στον επάνω κόσμο που φωτίζεται από τον ήλιο (σύμβολο του αγαθού) ισοδυναμεί με την άνοδο στον κόσμο του νοητού (κόσμος των ιδεών)».

Β2) Ο Πλάτωνας παρουσιάζει τις δυο ομάδες των ανθρώπων που θα μπορούσαν να αναλάβουν πολιτικές εξουσίες και εξηγεί γιατί και οι δυο είναι ακατάλληλοι για μια τέτοια ευθύνη.

Οι απαίδευτοι δεν είναι ικανοί να διοικήσουν την πόλη, γιατί ενώ έχουν καλή διάθεση δεν έχουν τις απαραίτητες ικανότητες προκειμένου να επιτύχουν ικανοποιητικά την αποστολή τους. Πιο συγκεκριμένα, οι απαίδευτοι (τυχαίοι και αφιλοσόφητοι πολιτικοί) ακριβώς επειδή δεν έχουν έναν υψηλό σκοπό να υπηρετήσουν ικανοποιούν μόνο το προσωπικό τους συμφέρον γεγονός που υπονομεύει βέβαια το ρόλο του ηγέτη που είναι η εξυπηρέτηση των συμφερόντων της πόλης.

Οι πεπαιδευμένοι (διανοούμενοι, πνευματικοί άνθρωποι) δεν είναι ικανοί από την πλευρά τους, γιατί έχουν επαναπαυτεί και ζουν στη μακαριότητα της πνευματικής τους ενασχόλησης. Ο Πλάτωνας για να δηλώσει ακόμα πιο έντονα την μακαριότητά τους, την παρομοιάζει με την εγκατάστασή τους στα νησιά των Μακάρων, νησιά πέρα από τις στήλες του Ηρακλέους στο ρεύμα του ωκεανού. Ενώ γνωρίζουν τον ένα σκοπό τον οποίο πρέπει να υπηρετήσουν, δηλαδή την πιστή και ανιδιοτελή υπηρεσία προς την πόλη, αρνούνται να κατέλθουν στον πολιτικό στίβο. Ο Πλάτωνας δεν δέχεται ότι η ενασχόληση με τον πνευματικό -φιλοσοφικό στοχασμό πρέπει να φτάνει στα άκρα «διά τέλους», δηλαδή να ανακόπτει το άτομο από κάθε άλλη κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα. Καταδικάζει τον φιλοσοφικό αναχωρητισμό και τον θεωρεί χειρότερο από την απαιδευσία, γιατί οι απαίδευτοι τουλάχιστον δεν γνωρίζουν ποια πρέπει να είναι η αποστολή τους.

Να προσέξουμε ότι ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί τον όρο ἐπιτροπεῦσαι και όχι ἐξουσιᾶσαι, γεγονός που δηλώνει ότι η διακυβέρνηση της πόλης δεν μπορεί να έχει αυταρχικό χαρακτήρα.

Να προσεχθούν για το θέμα της απροθυμίας των φιλοσοφημένων οι περιπτώσεις του Σόλωνα, του Λυκούργου οι οποίοι δεν ανέλαβαν αξιώματα αλλά έφυγαν από τις πόλεις τους μόλις ολοκλήρωσαν το νομοθετικό τους έργο.

Β3) Από το σχολικό εγχειρίδιο σελ. 102«όταν οι κηφήνες συνειδητοποιήσουν τη δύναμή τους… κάθε είδους ανοσιούργημα».

Β4)

Απόρρητος = προειρημένων.

Ντροπαλός = ἐπιτροπεῦσαι.

Αντιβιοτικό = βίῳ.

Αποχή = ἔχουσιν.

Δυσπραγία = πράττειν.

Μονοκατοικία =ἀπῳκίσθαι, οἰκιστῶν.

Προφήτης = ἔφη, ἔφαμεν.

Είδωλο = ἴδωσι.

Βάθρο = ἀναβῆναι, ἀνάβασιν, ἀναβάντες, καταβαίνειν.

Ανυπόμονος = καταμένειν.

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ1)

Εκείνοι λοιπόν σιωπηλά (χωρίς να μιλούν) δειπνούσαν, όπως ακριβώς (σαν να) τους είχε διαταχτεί από κάποιον καλύτερο (ανώτερο). Και ο Φίλιππος ο γελωτοποιός, αφού χτύπησε την πόρτα είπε σ’ αυτόν που άκουσε να ανακοινώσει ποιος ήταν και για ποιο λόγο ήθελε να μπει μέσα, και είπε ότι παραβρίσκεται αφού έχει προετοιμάσει όλα τα απαραίτητα ώστε να δειπνήσει τα ξένα (σε ξένο σπίτι), και είπε ότι το παιδί πιέζεται πολύ και γιατί δεν έφερε τίποτα (δεν αντέχει καθόλου) και γιατί είναι νηστικό. Ο Καλλίας λοιπόν, αφού άκουσε αυτά είπε· αλλά όμως, άνδρες, είναι ντροπή βέβαια να αρνηθούμε τη στέγη· ας περάσει (μπει) λοιπόν. Και ταυτόχρονα έστρεψε το βλέμμα του προς τον Αυτόλυκο φανερά εξετάζοντας τι φάνηκε σ’ εκείνον ότι είναι το αστείο.

Γ2)

κρείττονος : κρείττονας, κρείττους

ὅ τι : οὗτινος, ὅτου

ἔφη : φαίη

πάντα : πᾶσι

φέρειν : ἐνεγκεῖν

ταῦτα : αὗται

ἄνδρες : ἄνερ

αἰσχρόν : αἰσχίονι

εἰσίτω : εἴσιθι

δόξειε : ἔδοξε

Γ3) α)

αὐτοῖς: αντικείμενο στην μετοχή ἐπιτεταγμένον.

τῷ ὑπακούσαντι: επιθετική μετοχή ως αντικείμενο στο ρήμα εἶπε.

διὰ τὸ φέρειν: εμπρόθετος της αιτίας στο πιέζεσθαι.

ἀνάριστον: κατηγορούμενο στο υποκείμενο του εἶναι (τόν παῖδα).

φθονῆσαι: τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο στο αἰσχρόν ἐστί.

ἐκείνῳ: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου στο δόξειε.

β) Εἰσάγγειλον τὶς εἰμί (ἐστί).

ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΑΙΔΕΙΑ- ΚΟΡΙΝΘΟΣ

Τις απαντήσεις των θεμάτων επιμελήθηκε η φιλολογική ομάδα του φροντιστηρίου

Βασιλακόπουλος Θοδωρής

Νικολάου Κυριακή

Γκιώνης Χρήστος

Κουτσούκος Βασίλης

Πετροπούλου Ελένη

Κάποια στιγμή θα ερχόντουσαν και τα δύσκολα ( βλ. άγνωστο )

Η άποψη της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων για τα θέματα τη Ιστορίας

Τα θέματα των εξετάσεων της Ιστορίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης είναι σαφή, μεσαίου βαθμού δυσκολίας και ανταποκρίνονται στις δυνατότητες των υποψηφίων.

. Στην πρώτη ομάδα θεμάτων και ειδικά στο θέμα Α1 οι προτάσεις α,δ και ε είναι σωστές και οι β,γ λανθασμένες.

Στο θέμα Α2 το περιεχόμενο των όρων βρίσκεται στις αντίστοιχες σελίδες του σχολικού βιβλίου: «Τάγματα εργασίας» σελ. 139, «Πατριαρχική Επιτροπή (1918)» σελ. 142-143, «Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής (1923)» σελ. 151-152.

Στο θέμα Β1 η απάντηση περιέχεται στη σελ.76.

Στο θέμα Β2 η απάντηση περιέχεται στη σελ. 219.

Τα θέματα της δεύτερης ομάδας εντάσσονται στη λογική των τελευταίων χρόνων που εδράζεται περισσότερο στην απομνημονευτική και όχι στην κριτική

ικανότητα των υποψηφίων.

Η πηγή στο θέμα Γι εναρμονίζεται με το κείμενο των αντίστοιχων σελίδων

(43-45) του σχολικού βιβλίου και οι πρόσθετες ιστορικές πληροφορίες είναι σχετικά

περιορισμένες.

Αντίθετα, το θέμα Δ1 εμπλουτίζεται με περισσότερα επιπρόσθετα ιστορικά στοιχεία από τη δοθείσα πηγή·οι σχετικές πληροφορίες του σχολικού βιβλίου

εμπεριέχονται στις σελ. 168-169.

Η συνολική διαδικασία της αξιολόγησης ιστορικών ζητημάτων μέσα από τις πηγές δεν προωθεί επαρκώς τη συνδυαστική και συνθετική ικανότητα των υποψηφίων και συνεπώς δεν οδηγεί σε κριτική και δημιουργική σκέψη.

Οι ίδιες επισημάνσεις ισχύουν και για τα θέματα των Εσπερινών Σχολείων, που είναι σχεδόν παρόμοια, με εξαίρεση τις πηγές οι οποίες είναι απλούστερες και παρεμφερείς θεματικά.

Οι λύσεις για την Ιστορία Κατεύθυνσης 2011